Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Üyelik
Üye Girişi
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu Namaz Vakitleri Puan Durumu
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

    Konutun Cezaevi’nde İnsan Hakları İhlalleri

    Tahran’daki Konutun Cezaevi, siyasi tutuklular ve trans bireyler için sistematik ihlallerle gündemde.

    Tahran'daki Konutun Cezaevi, siyasi tutuklular ve trans bireyler için sistematik

    İran’ın başkenti Tahran’daki ünlü Meskenin Cezaevi’nde, aralarında tanınmış siyasi tutukluların da bulunduğu binlerce mahkum ve tutuklu kalıyor. Bu cezaevi şiddet olaylarıyla da anılıyor.

    Hak savunucuları bu cezaevindeki sistematik insan hakkı ihlâllerinin belgeli olduğunu söylüyor.

    Bilgisayarlara sızma konusunda uzman bir grup 2021’de bu hapishanenin güvenlik kameralarının imajlarını ele geçirdi ve mahkûmlara berbat muameleyi gösteren imgeleri yayınladı.

    Görüntüler ortasında trans bireyler ile eşcinsellerin tutulduğu özel koğuştan elde edilen kayıtlar da yer alıyor.

    BBC birinci sefer bu manzaralarda yer alan bir şahsa ulaşarak kayıtları doğrulayabildi.

    Trans bir bayan olan Helma, Konutun Cezaevi’nde farklı zamanlarda birkaç kez tutuldu.

    Türkiye’de bulunduğu sırada BBC’ye konuşan Helma, tutukluluğu, mahpus hayatı ve kamera kayıtlarında yer alan imajlarla ilgili ayıntılar verdi.

    Helma 19 yaşındayken “başörtüsünü uygunsuz şekilde taktığı” ve bayan kıyafetleri giydiği için birinci sefer mahpusa atıldığını anlatıyor.

    “Sonra iki kez daha hapse atıldım, toplamda hayatımın bir yıldan fazlasını hapiste geçirdim” diyor.

    Helma bilgisayar korsanları tarafından elde edilen cezaevi kayıtlarındaki şahıslardan birinin kendisi olduğunu doğruladı.

    Bu imajda hengame eden mahpusların bulunduğu bir koğuşta ayakta dururken görünüyordu.

    Aynı kayıtta gardiyanların, koğuştaki birtakım şahıslara şiddet uyguladığına ve sürüklediğine dair manzaralar var.

    Helma, mahpusların cinsel tacize yahut hücuma uğradığını da anlatıyor.

    Hapishanedeyken öteki bir trans bayanın intihar teşebbüsünde bulunduğuna şahit olduğunu söyledikten sonra kendisinin de şartlar nedeniyle hayatına son vermeye çalıştığını anlatıyor.

    ‘Hiçbir suç işlememesine rağmen’ mahpusa atıldı

    Helma 2019 yılında Tahran’da ahlak polisi tarafından tutuklandı.

    “Onlara trans olduğumu söyledim ve kamusal alanda kadın kıyafetleri giymeme izin veren resmi izni gösterdim, ancak umursamadılar” diyerek o günü anlatıyor.

    Kendisine imzalı bir taahhütname ile serbest bırakılacağı sözü verildiğini ancak 30 gün cezaevinde tutulduğunu söylüyor.

    İran’da eşcinsel ilgi kuranlar vefat cezası tehdidi ile karşı karşıya.

    Ancak din adamları bir kişinin “yanlış cinsiyette bir bedene sıkışmış olabileceği” fikrini kabul ediyor.

    Helma o gün bir bayan polisin, bu biçimde giyinmesi için kendisine para ödendiğini yahut seks emekçisi olarak çalıştığını yazılı olarak belirtmesi halinde özgür kalacağı kelamını verdiğini anlatıyor.

    “Böyle bir şeyi ilk kez yaşıyordum ve onları dinlersem beni serbest bırakacaklarını düşündüm” diyor.

    Buradan tekrar Tahran’da bulunan Vozara Caddesi’ndeki ahlak polisi gözaltı merkezine götürüldü. Geceyi bu karakolda geçirdi.

    22 yaşındaki Mahsa Amini Eylül 2022’de bu gözaltı merkezinde hayatını kaybetti.

    Amini’nin gözaltında mevti ülkede aylar süren protestoları başlattı.

    Helma geceyi geçirdiği bu merkezde, hakarete uğradığını, aşağılandığını ve üst araması sırasında elle cinsel tacize uğradığını tez ediyor.

    “Sabaha kadar hücremde ağladım. Buradaki duvarda, tanıdığım bazı başka trans kadınların da isimleri vardı” diyor.

    Ertesi gün mahkemeye çıkarıldı.

    ” Hakim bir din görevlisiydi ve bana küfür ediyordu. Bana sürekli ‘Neden bu kıyafetleri giyiyorsun? Neden saçlarını uzattın? Kayıtlarda erkek olduğun yazıyor!’ diyordu.

    “Ona ‘Ben transım. Cinsiyetimi içselleştirebileyim diye bu kıyafetleri giyme müsaadesini bana bir doktor verdi” dedim.”

    Helma, hakimin kendisine iki yıl ceza verdiğini ve yaklaşık 15 bin dolara karşılık gelen kefalet fiyatı belirlediğini söylüyor.

    Bu cezanın, ahlak polisinin kendisine imzalattığını söylediği itiraf üzerinden verildiğini anlatıyor.

    Ailesinin bayan kıyafetleri giydiği için tutuklandığını bilmesini istemiyordu. Bu yüzden kefalet fiyatını bir ortaya getiremedi.

    Helma sonra Konutun Cezaevi’ne transfer edildi ve koşullu tahliye edilmeden evvel 30 günden fazla orada kaldı. Daha evvel sabıkası bulunmadığı ve suçlamalara ait ispat olmadığı için bir ay sonra tahliye edildiğini söylüyor.

    Serbest bırakıldıktan sonra biri sokaktayken, başkasıysa arkadaşının meskeninde iki kere daha tutuklandı:

    “Ne sokakta ne de evde güvendeydik. Evi eşcinsel bir arkadaşımla kiralamıştım, komşular bizi polise ihbar etti.”

    Kefaleti ödeyemediği için Meskenin Cezaevi’nde daha fazla zaman geçirdi.

    BBC Farsça Servisi, tutukluluğu ve cezaevi sürecine ilişkin kanıtları, Helma’nın sağladığı resmi evraklar ve İran yargısından sızdırılan dokümanlar üzerinden doğruladı.

    Ona yöneltilen suçlamalar ortasında “kadın kıyafetleri giymek, aşırı makyaj yapmak, dar veya açık kıyafetler giyerek kamu ahlakını bozmak” ve “yolsuzluk, fuhuş ve yasadışı yollarla gelir elde etmek” vardı.

    BBC’nin elde ettiği bir resmi belge kanunsuz gelir elde etmekle ilgili suçlamadan beraat ettiğini gösteriyor.

    Cezaevinde hayat

    Ağustos 2021’de siber korsanlardan oluşan Edalat-e Ali (Ali’nin Adaleti) isimli bir küme, Konutun Cezaevi’nin güvenlik kameralarından alınan görüntüleri yayınladı.

    Bu kayıtlarla trans ve eşcinsel bireylerin tutulduğu koğuşlar da ilk kez gün yüzüne çıktı.

    Elde edilen kayıtlardan biri, bir mahpusun intihar girişiminin hemen sonrasına aitti.

    Selma bu kayıtta bulunduğunu kendisini göstererek doğruladı. BBC Farsça’nın elde ettiği resmi mahkeme dokümanları de kayıt tarihinde Evin’de tutulduğunu gösteriyor.

    Helma bu koğuştaki günleri anlatıyor:

    “Burası 240 numaralı koğuş. Haftada bir kez sadece 10 dakika temiz hava almak için dışarı çıkmamıza izin veriliyordu.

    “Tuvaletlerin içinde bile kameralar vardı. Hapishane memurları tarafından daima kelamlı olarak aşağılanıyorduk.”

    Helma bayan memurlar kendilerine üst araması yapmayı reddettiği için, cezaevine girişte erkek memurlar tarafından arama yapıldığını da anlatıyor.

    Bu koğuştaki tutukluların, cezaevi vazifelileri ve hatta ilaç yazımı sırasında cezaevi hekimleri tarafından rutin olarak elle cinsel tacize maruz kaldığını söylüyor.

    Sızdırılan güvenlik kamerası kaydında, bir trans bayanın hapishane tuvaletinde intihar teşebbüsü var.

    Helma, “13 kez tutuklanmıştı. Onu durdurmaya çalıştım ama yine de yaptı” diyor ve bu kişinin bir mühlet komada kaldığını söylüyor.

    Helma, hapishanedeki ruhsal baskı nedeniyle kendisinin de birkaç defa intihar etmeye çalıştığını anlatıyor.

    Bileklerindeki yara izlerini gösteren Helma, “Ben de Evin Hapishanesi’nde bunu yaptım” diyor.

    Yara izinin üzerinde gülümseyen bir figür dövmesi var.

    “Kendime bunu yaptığımı unutabilmek için yara izinin üzerine bu dövmeyi yaptırdım” diyor.

    Kendi intihar teşebbüsünü durdurmak için görevlilerin bir şey yapmadığını, hatta bir keresinde cezaevi hastanesinde çalışan bir paklık görevlisinin kendisine hap bile sağladığını söylüyor.

    Cinsiyet değişimi baskısı

    Eşcinsellik üzere farklı cinsel yönelimler İran’da kabul görmüyor ve eşcinsel ilişki kuranlara ölüm cezası verilebiliyor.

    İslam Devrimi’nden çok önce 1960’larda, daha sonra İran’ın lideri olacak Ayetullah Ali Humeyni, cinsiyet değişiminin dinen caiz olduğunu ilan eden bir fetva yayınladı.

    Bu fetvaya dayanarak, İran’da cinsiyet değişimi ameliyatlarına yasal olarak müsaade veriliyor.

    Ancak son yıllarda LGBT hakları savunucuları, İran hükümetinin trans bireyleri cinsiyet değiştirmeye ikna etmeye çalıştığını ve ameliyatlara zorladığını kaydediyor.

    Oldukça karmaşık ve kıymetli olan bu ameliyatlar sonrası bireyler önemli sıhhat meseleleri yaşayabiliyor.

    Bu ameliyatları olmayan kimi bireyler, kimlikleri üzerinden ayrımcılık ve soruşturma ile karşı karşıya kalabiliyor.

    Mahkemelere çıkarılan trans bireyler de yargı mensuplarının bu tıp davaları ele alma noktasında birçok vakit baş karışıklığı yaşadıklarına işaret ediyor.

    Akrabaları öldürmekle tehdit etti

    Ailesi tutukluluğu sırasında Helma’nın hapiste olduğunu bilmiyordu.

    Helma annesiyle telefonda konuşurken, aramanın bir hapishaneden yapıldığını söyleyen otomatik mesaj duyulmasın diye konuşmayı kısa tuttuğunu anlatıyor.

    Sonunda Helma’nın akrabaları mahpusta olduğunu öğrendi ve onu öldürmekle tehdit etti.

    Bu tehditler nedeniyle cezaevi idaresinden, hiçbir aile üyesinin ziyaretine müsaade verilmemesini istedi.

    Son yıllarda İran’da birçok trans birey ve eşcinsel, ailelerinin erkek üyeleri tarafından öldürüldü.

    Öldürülenlerden kimileri yaşadıkları kentleri dahi değiştirmişlerdi.

    Bu çeşit cinayetlerde katiller, çoklukla aile prestijini muhafazaya çalıştıkları savunmasını yapıyor.

    Trans ve eşcinsellerin her zamankinden daha savunmasız olmasının nedenlerinden biri aile takviyesinin olmaması.

    Helma şöyle anlatıyor:

    “İran’da, cinsel kimliğinizle yüzleşmeye başladığınızda, aileniz bunu kabul etmeyi reddediyor. Evinizi terk edip, daha geniş toplum arasında yaşamaya zorlanıyorsunuz. Burada daha büyük sorunlara açık hale geliyorsunuz.”

    BBC Farsça Servisi, Evin’de trans bireylerin de tutulduğu koğuşta kalmış başka kişilerle de konuştu.

    Aileleri tarafından reddedilen bu tutukluların çoğu kefalet ücretini karşılayamadı. Bu nedenle, küçük suçlamalar veya suçlar nedeniyle aylarca hapis yatmak zorunda kaldılar.

    Mahsa Amini’nin mevti sonrası İran’a yayılan “Kadın, yaşam, özgürlük” hareketi ortamında, ailelerinin veya arkadaşlarının desteğine sahip bazı kişiler, artık cinsel kimliklerini gizlemeyebiliyor.

    Helma İran’da yaşadıkları sonrası Türkiye’ye taşınmaya karar verdi.

    Ancak orada da güvende olmadığını anlatıyor.

    Maruz kaldığı bir şiddet olayında çenesi kırıldı. BBC’ye gösterdiği mahkeme evraklarında transfobik ve ırkçı şahısların kendisine saldırdığını tez ediyor.

    Bu süreçte Birleşmiş Milletler aracılığıyla bir sığınma başvurusu da yaptı.

    Davasının incelenmesi için üç yıldır bekliyor.

    Tüm bu zorluklara karşın, hala bir hayale tutunduğunu söylüyor ve “Bu gezegendeki herkes gibi, okuyabileceğim, çalışabileceğim ve normal bir hayat yaşayabileceğim bir ülkeye taşınmak istiyorum” diyor.

    BBC Farsça Servisi, İran’da yasaklı durumda bulunuyor.

    İran hükümeti, Evin Cezaevi’nde, gerekli tüm insani standartların sağlandığını ve mahkumlara makus muamele edilmediğini savunarak, insan hakları ihlâlleri argümanlarını rutin olarak reddediyor.